پیشینه تاریخی همدان
  صفحه اول -> معرفی استان
چاپ صفحه
ارسال صفحه براي دوستان
پیشینه تاریخی همدان1389-7-4

== تاریخ همدان از باستان تا كنون ===

نام‌های همدان در گذر تاریخ (ترتیب خاصی ندارد): [[اكباتان]]، احمتا، هنگ متان، آكسایا، اهدانه، هكمتان، [[هگمتانه]]،آنادانا، سارو، ایپیفانیا، [[زینستان]]، امدانه، همدانا، نازمه و ...
== هگمتانه: پایتخت هفت دودمان ==

[[مادها]]: قصری مشهور به [[هفت‌حصار]] در آن ساختند همچون قصر [[عجایب هفتگانه]]‌ی بابل. پادشاهان آن [[دیاكو]]، [[فرورتیش]]، [[هووخشتره]] و [[اژی‌دهاك]] و این اوج شكوه [[هكمتانه]] بود كه به پرجمعیت‌ترین و پررونق‌ترین شهر دنیای زمان خود تبدیل شده بود

[[هخامنشیان]]: پایتخت تابستانی، ضرابخانهٔ هخامنشیان، صدور نخستین فرمان حقوق بشر به دست [[كوروش كبیر]] و ملجا [[استر]] و [[مردخای|مُردِخای]] تا در نهایت آمدن نام همدان به نام احمتا در [[تورات]] [[عهد عتیق]]...

[[سلوكیان]]: اقامتگاه حكومتی جانشینان [[اسكندرمقدونی]] كه حدود یك سده بر قسمتی از ایران تجزیه شده حكومت داشتند.

[[اشكانیان]]: پایتخت تابستانی

[[ساسانیان]]: پایتخت تابستانی

[[سلجوقیان]]: در سده ششم هجری سلجوقیان مركز خود را از بغداد به این شهر منتقل كردند و مدت پنجاه سال این شهر پایتخت سلجوقیان بود

[[زندیان]]: [[علی مرادخان]] -خواهرزاده [[كریم خان]]- والی همدان شد كه پس از مرگ كریمخان ادعای استقلال طلبی داشت و همدان را مركز و پایتخت خود قرار داد. به نام خود سكه ضرب نمود. و شش سالی در برابر شاه قاجار مقاومت كرد.

== اكباتان و هفت ویرانی بزرگ ==


* [[بخت‌النصر|بُختُ‌النَصر]]: پادشاه [[بابل]] و سازنده [[باغ‌های معلق بابل]]، كه تنگ چشمی وی را سبب حمله و ویرانی هفت حصار هكمتانه نامیده‌اند. گویند او بر اثر شدت خونریزی وسفاكی سالهای آخر عمر را به جنون گذراند.بعدها [[داریوش]] هخامنشی شهر را مرمت كرد.

* [[اسكندر مقدونی]]: با حملهٔ كشورگشای مقدونی، آخرین بازمانده دولت پارس ([[داریوش سوم]]) از مقابل اسكندر گریخت و اسكندر به متعاقب آن به شوش و تخت جمشید دست یافت. در مراجعت در همدان پیروزی خود را جشن گرفت. كشتاری وحشیانه و بی رحمانه به‌وسیله یونانیان در همدان بوجود آمد .

* [[مردآویج زیاری]]: لشكر كشی [[مردآویج]] به همدان به بهانه انتقام كشته شدن خواهر زاده‌اش بدست مردم همدان و قتل عام دو روزه‌ای كه در آن شهر به راه انداخت، در تاریخ، سخت معروف است و زبانزد. وی از جمله نظامیان حكومت [[علویان]] [[طبرستان]] بود و از خاندان [[آل بویه]]. او قصد بردن شیرسنگی را نیز كرد و چون نتوانست دست‌های آن خرد كرد.

* زمین‌لرزه مهیب: در زمین‌لرزه سال ۳۴۵ ه ق شهر به [[تل|تلی]] از خاك و ویرانه بدل شد و تمثیل كنند كه آجری نبود تا بر دیگری برقرار مانده باشد .

* [[مغول‌ها]]: یورشهای بی رحمانه مغولان به‌دنبال [[تركان]] از سال ۶۱۸ تا ۶۲۷ ه ق به همدان سبب بسیاری ویرانی و آشفتگی گردید. مغولان كه از مقاومت ۱۰ ساله همدان به تنگ آمده بودند. پس از دستیابی به شهر آنچنان قتل و ویرانی در شهر به راه اندا ختند كه تا سالها شهری به نام همدان وجود نداشت. ساكنین با تجربه این‌بار نیز راه كوهستان در سر گرفتند و از كنار الوند به تویسركان رفتند. مغول‌ها به [[تویسركان]] نیز حمله‌ور شدند و چنان كردند در آن شهر مصفا كه چندصد سال از دایره حیات پاك بود. تا اینكه افراد متواری و سرگردان در كوهها و روستاها ازنو به شهر آشوب زده برگشتند و شهری دیگر ساخته و همدان بازسازی شد. از آن دودمان، [[تیمور لنگ]] نیز كشتارها كرد تا آذوقه‌ای در شهر قحطی زده نماند.

* افغان‌ها: در پی حملهٔ افغان‌ها و سقوط [[دولت صفوی]]، همدان سالها در محاصرهٔ لشكر پابرهنگان بی فرهنگ مغول قرار داشت و سرمای زمستانی و ناآشنایی با اقلیم مانع از نفوذ آنها می‌شد تا اینكه فتنه موثر افتاد و شهر سقوط كرد. افاغنه، كینه‌مندانه از سالها انتظار، به مراتب وحشیانه‌تر از آنچه بر اصفهان كردند، شهر و شهریان را نابود كردند ومتواری.

* [[آغامحمد خان قاجار]]: از میان آن همه مصیبت كه بر این شهر قدیمی‌تر از تاریخ رفته و شرحش رفت، همهٔ مسببین به نوعی انیرانی بودند .یونانی و مغول و ترك‌عثمانی و افغان و... - به استثنای مردآویج-و از دشمن، جز دشمنی توقعی نبوده است. اما خواجهٔ استرآبادی را كه اتفاقا از همان خطهٔ مردآویج است را حكایت ستم وبیداد، تلخ‌تر آمد. اگر در كرمان بیست هزار نفر كور كرد در همدان، شهری كه با سردمداری خان زند، شش سال او را پشت دروازه‌هایش نگه داشته بود، با شكست دادن مبارزان، به انتقام این ماجرا یك بار دیگر طعم تلخ قتل و غارت و آتش سوزی و دربدری در كوهستانهای زاگرس را به مردم این خطه چشانید. چندان كه تا قد بلند كردن شیخ اسدآبادی چندان نامی از همدان در جریان اتفاقات وحوادث نبود. خان [[قجر]]، نوهٔ ناخلف [[شیخ صفی‌الدین اردبیلی]]، با آن جیغ‌های زنانه‌اش، فرمان سفاكی‌ها داد كه بماند به یادگار.
پیشینه تاریخی بعد از اسلام =


در پی ظهور اسلام پس از جنگ نهاوند (۲۳ق /۶۴۴ م)حكمران ایرانی شهر همدان با تازیان صلح كرد،ولی این صلح دوامی نیافت،جنگی درگرفت و شهر به قهر گشوده شد و بعضی ازتازیان در آنجا ساكن شدند و از جمله آنان (بنوسلمه) ریاست شهر را یافت.

از اواسط قرن سوم ریاست شهر بعهده سادات حسنی كوچیده به آنجا قرار گرفت كه به‌عنوان علویان و سپس علاء الدوله‌های همدان حدود چهار قرن این مقام را بطور موروثی داشتند.

همدان را در سدة چهارم شهری بازسازی شده وصف كرده‌اند كه چهار دروازه با حصارها و سه بازار و خیابان‌های وسیع داشته و مسجد جامع بر شالودة یك بنای قدیمی (آتشكده)ساخته شده بود.

در سال (۳۱۹ ق/ ۹۳۱ م) مرد آویچ زیاری شهر را تصرف كرد و بسیاری از ساكنان آنجا را هلاك نمود، پس از آن فاجعه در سال (۳۴۵ ق/ ۹۵۶ م) شهر بر اثر زلزله خسارت دید و بعد از آن تا سال (۳۵۱ ق /۹۶۲م) كشمكش‌های مذهبی جان بسیاری از مردم را گرفت.

در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم همدان پایتخت حكومت بوییان جبال بود كه خاندان كاكویه آن را تصرف كردند و تركمان غز آنجا را در سال چهار صد و بیست قمری تاراج نمودند و از نیمه سدة پنجم تركمانان سلجوقی بر آنها چیره گشتند و در سدة ششم با تجزیه امپراتوری آنها همدان پایتخت سلاجقة عراق عجم شد و از شكوه و رونق خاصی برخوردار گردیدو آثار چندی مانند گنبد علویان از آنها باقی مانده است.

تازش مغولان به همدان طی سالهای ۶۱۸ و ۶۲۱ آنجا را همچون دیگر شهرهای آباد و بزرگ ایرانزمین یكسره دستخوش ویرانی ساخت. بیشتر مردم در دفاع قهرمانانه جان خود را باختند و بعداً شهركی در حومة شمالی شهر بنام همدان نو، پا گرفت.

در عهد ایلخانان این شهر تا حدی اهمیت سابق را باز یافت. هلاكوخان آنجا را آمادگاه كرد و اباقاخان در همانجا مرد،در زمان وزارت خواجه رشیدالدین فضل‌الله همدانی(۶۴۵و الی ۷۱۸ ق) این شهر از توجهات آن وزیر بهسازگر و دانشمند برخوردار شد، اما در دوره‌های تیموری و تركان باز از تهاجمات بركنار نماند.

در عهد قراقویونلوها همدان جزو قلمرو علی شكر تركمان شد و با استقرار حكومت صفویان این شهر یك چند، رونق گذشته به آن باز گشت ولی همواره در معرض تجاوز و تهاجم سربازان عثمانی بود و در سده‌های ۱۱ و ۱۲ ویرانی دید و ساكنان آن به هلاكت رسیدند از جمله در سال

(۱۱۳۶ق) كه احمد پاشا عثمانی حكمران بغداد این شهر را به طرز وحشیانه ای تسخیر كرد كه باز مردم همدان چنان دلیرانه و قهرمانانه پایداری كردند كه در برابر مغولان كرده بودند و تقریباً همگی شهید شدند، جز شمار اندك از آنها زنده نماند

تا هشت سال بعد كه نادر شاه افشار همدان را از تصرف عثمانی‌ها درآورد و لشكریان آنها را تا بغداد عقب راند.

در دورة زندیه همدان در دست امیران آن خاندان می‌گردید و ظهور طایفه قراگوزلوها در عرصه سپاهیگیری و سیانت در همدان از آثار همین دوره است.

آقامحمدخان قاجار در سال (۱۲۰۵ ق)همدان را تسخیر نمود و قلعه قدیمی شهر واقع بر تپه مصلی را ویران كرد،بعدها در دوران قاجاریه رونق تجارتی شهر طی عصر قاجاریه بر حسب موقعیت سیاسی و جغرافیایی آن تا حدی بازگشت،اما اهالی همواره مورد ستم و آزار خوانین قراگزلو بودند چندان كه نهضت‌های مردمی علیه آنان در آنجا پدید می‌آمد.


== همدان در تاریخ معاصر ==

مشروطه خواهی در همدان خصوصاً پیش از دیگر شهرهای ایران رخ نمود كه از نتایج آن تأسیس ادارات- انجمن شهر- شهرداری- دادستانی بود. دو سال قبل از آنكه در كرمان و پس از آن در تهران، اجتماعیون به مشروطه برسند، در همدان، به كوشش ظهیرالدله، نخستین مجلس شورای محلی تشكیل شد در دو جنگ جهانی اول و دوم پیاپی به اشتغال قوای روس- عثمانی- انگلیس و آمریكا در آمد و ستاد سپاهیان آنها گردید و قحطی را از سر گذراند .در این دوران روشنفكرانی از این شهر برخاسته‌اند كه نقش آنان در مبارزه با استبداد كاملاً برجسته است. با آغاز سلطنت رضاشاه، از آنجا كه وی سالها مسئول لشكر [[قزاق]] همدان بود، توجه خاصی به عمران این شهر نمود و یك طراح آلمانی بر اساس مدل شعاعی، طرح جامع شهری همدان را كشید. هم‌اكنون همدان جزو معدود شهرهای دارای نقشهٔ طراحی شدهٔ شهری ایران است كه این موضوع همواره نقشی فراوان در سیال بودن ترافیك و كمی آلودگی این شهر داشته ... در جریان نهضت ملی كردن نفت، كفن پوشان همدان در كنار كفن پوشان كرمانشاه و قزوین در كاروانسرا سنگی به رگبار بسته شدند و برخوردهای زیادی در میان حامیان مصدق و چماق‌داران رخ داد.
= همدان در تاریخ معاصر ==

مشروطه خواهی در همدان خصوصاً پیش از دیگر شهرهای ایران رخ نمود كه از نتایج آن تأسیس ادارات- انجمن شهر- شهرداری- دادستانی بود. دو سال قبل از آنكه در كرمان و پس از آن در تهران، اجتماعیون به مشروطه برسند، در همدان، به كوشش ظهیرالدله، نخستین مجلس شورای محلی تشكیل شد در دو جنگ جهانی اول و دوم پیاپی به اشتغال قوای روس- عثمانی- انگلیس و آمریكا در آمد و ستاد سپاهیان آنها گردید و قحطی را از سر گذراند .در این دوران روشنفكرانی از این شهر برخاسته‌اند كه نقش آنان در مبارزه با استبداد كاملاً برجسته است. با آغاز سلطنت رضاشاه، از آنجا كه وی سالها مسئول لشكر [[قزاق]] همدان بود، توجه خاصی به عمران این شهر نمود و یك طراح آلمانی بر اساس مدل شعاعی، طرح جامع شهری همدان را كشید. هم‌اكنون همدان جزو معدود شهرهای دارای نقشهٔ طراحی شدهٔ شهری ایران است كه این موضوع همواره نقشی فراوان در سیال بودن ترافیك و كمی آلودگی این شهر داشته ... در جریان نهضت ملی كردن نفت، كفن پوشان همدان در كنار كفن پوشان كرمانشاه و قزوین در كاروانسرا سنگی به رگبار بسته شدند و برخوردهای زیادی در میان حامیان مصدق و چماق‌داران رخ داد.


عناوين
  صفحه اولاخباربرنامه استانشعر نمازسایت های مرتبطمعرفی استاندیدنی های استانمعرفی كتاباماكن مذهبی استانمشاهیر استانمقاله، تحقیق و پژوهشآموزش تصویری نمازدستگاههای اجرایی استان همداندفاتر شهرستانهافراخوانها فراخوان جشنواره نماز در فضای استان همدانگالريدفتر ميهمانانتماس با ماجستجومدیریت
شعر نماز
» نسیم رحمت
» الصلوه
» من مسلمانم
» نماز
» نماز2
» نماز معراج خاكیان
» نمازوولایت
» نور چشم انبیاء
معرفی استان
» موقعیت جغرافیایی
» پیشینه تاریخی همدان
معرفی كتاب
» یكصد و چهارده نكته از قرآن كریم درباره نماز
» جامع آیات و احادیث موضوعی نماز
» امام در سنگر نماز
» نماز و خانواده
» پرتوی از اسرار نماز
» 400 نكته از تفسیر نور
» عبادت احرار
» پرتویی از نور
مشاهیر استان
» ابوعلی سینا
» بابا طاهر عریان
» عین القضاة همدانی
» میررضی آرتیمانی
» آیت الله ملاحسينقلي همداني (ره)
» سیدجمال الدین اسدآبادی
» آخوند ملا علي معصومي همداني
» زندگینامه فقیه و عارف عالیقدر آیت الله حاج شیخ محمد بهاری همدانی (ره)
مقاله، تحقیق و پژوهش
» بررسی حضور زنان در مسجد
» نماز وامام حسین (ع)
» بررسي رابطه‌ي نماز سجاده‌ي وصل در بين دانش آموزان
آموزش تصویری نماز
» آموزش نماز
قسمت اداری
نام کاربري :
رمز عبور :
رمز عبور خود را فراموش کرده ايد؟

خبرنامه
  
اشتراک قطع اشتراک
 RSS