بررسی حضور زنان در مسجد
  صفحه اول -> مقاله، تحقیق و پژوهش
چاپ صفحه
ارسال صفحه براي دوستان
بررسی حضور زنان در مسجد1389-7-25

باسمه تعالی

نویسنده : حسن كرمی نور
1- مقدمه :
در احكام عبادی، اجتماعی و سیاسی اسلام بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد چرا كه از دیدگاه قرآن معیار سعادت و كمال، ایمان و عمل صالح است و حتی در بعضی موارد زنان الگوی مردان قرار گرفته اند ( هم از نظر ایمان و هم كفر ).

2- تاریخچه حضور زنان در مسجد
الف- قبل از اسلام
با بررسی تاریخچه حضور زنان در مسجد از منظر قرآن و روایات چنین بدست می آید كه حضور زنان در مساجد و معابد ( همزمان با حضور مردان) در ادیان الهی گذشته امری مشروع و عادی بوده است و هیچ گونه منعی در این مورد وجود نداشته است، موارد ذیل مستنداتی قرآنی است كه این مطلب را اثبات می نماید :

1- بعد از نذر مادر مریم و دختر شدن نوزاد نگرانی از جهت ایام حیض وی بود نه از جهت اصل حضور وی . او با اینكه زن بود، معاف نشد بلكه مشكل حضور دائمش برداشته شد و احتمال دارد خداوند حضرت مریم را از مشكلاتی كه زنان را از حضور در مسجد منع می كند پاك كرده باشد.

2- ساخت محرابی اختصاصی برای حضرت مریم در مسجد

3- ایجاد حجاب بین خود (حضرت مریم) و مردان در مسجد

4- رسیدن دستور مبنی بر عبادت حضرت مریم همراه مردان

5- عبادت حضرت مریم در محراب مسجد
6- خروج حضرت مریم هنگام وضع حمل از مسجد كه نشان دهنده جواز حضور او در مسجد است چرا كه ابتدا باید وارد شده باشد تا سپس جهت وضع حمل خارج شود .
ب- در زمان پیامبر (ص)
در زمان حضرت رسول نیز به مواردی بر می خوریم كه نه تنها نشان دهنده جواز حضور زنان در مسجد بلكه بیان گر اهمیت حضور آنان و اهتمام و رغبت حضرت به این امر است. برخی موارد به شرح ذیل است :
1- برپایی اولین نماز جماعت در مسجدالحرام با حضور زن (حضرت خدیجه سلام ا... علیه) كه به پیامبر اقتدا كرد.
2- بیعت زنان با پیامبر در مسجد.
3- نماز صبح را حضرت زودتر می خواندند كه تا هوا تاریك است زنان به خانه ها برسند.
4- حضور زنان در مسجد ذوقبلتین خصوصاٌ در حادثه تغییر قبله .
5- وجود باب النساء در مسجد پیامبر كه نشان دهنده رغبت رسول خدا (ص) و كثرت حضور زنان است بطوری كه باب مخصوص داشتند.
6- شركت زنان در ساخت مسجدالتبی كه زنها شب ها سنگ می آوردند.
7- اعتكاف همه ساله پیامبر با همسران خود در مسجد و جواز اعتكاف زنان در مسجد .
آیه دلیل جواز اعتكاف زنان در مسجد و آداب اعتكاف را بیان می كند چون روشن است معتكف نمی تواند برای زناشویی خارج شود و زن هم عادتاً برای این كار به مسجد نمی رود پس لازمه آن حضور زن در اعتكاف است و سنت رسول خدا (ص) هم اعتكاف با همسرانش بوده است.
8- نبود حایل بین زنان و مردان در مسجدالنبی .
9- عدم منع زنان از حضور در مسجد با وجود كمبود جا در مسجدالنبی (ص) .
10- احترام كردن پیامبر از زن خادمه ای كه مرحوم شده بود و به ایشان خبر نداده بودند كه حضرت بعد وقتی متوجه شدند كنار قبر وی رفتند و نماز خواندند.
11- بخشیدن امام جماعت بخاطر عمل همسرش ( امام جماعتی كه خلط سینه در محرابش وجود داشت بوسیله حضرت عزل شد ولی چون همسر امام جماعت فوراً آن را پاك كرد حضرت رسول فرمودند : تو را بخاطر همسرت بخشیدم )
12- در مسجدالنبی زنان تا محراب پیامبر می آمدند و سؤال می كردند.
13- سركشی پیامبر از زنان در مسجد .
14- ارتباط مستقیم زنان با رسول خدا (ص) در مسجد مثل :
الف- گرفتن قبای رسول خدا (ص) توسط زن محتاج ب- گدایی زن در مسجد
ج- اظهار بی شوهری وی خدمت رسول خدا (ص) د- بول كردن نوزاد در دامن رسول خدا .
15- سرعت نماز رسول خدا (ص) بخاطر گریه نوزاد كه معلوم می شود آمدن زن و بچه به مسجد نه اینكه پیامبر را ناراحت نكرده، بلكه بخاطر مادری، جماعت را كوتاه كرده است.
16- حضور مادر حضرت علی (ع) در مسجدالحرام هنگام وضع حمل. او كه زنی پارسا بود به مسجد آمده بود، در صورتی كه اگر منع بود نمی آمد و در این مورد كسی ایشان را سرزنش نكرد بلكه سند افتخار هم شد.
17- معاف نشدن زنی كه لباسش سوراخ سوراخ بود و بدنش پیدا بود از مسجد آمدن و به دستور حضرت رسول مآمور شد شبها بیاید.
18- معاف نشدن دو زنی كه یك لباس داشتند و مآمور شدند شیفتی به مسجد بیایند.
19- استدلال همسر عمر به حدیث پیامبر در مورد جواز حضور زن در مسجد .
20- مداوای مجروحان جنگی در مسجد توسط زنی بنام رفیده در زمان حضرت (ص)
21- در داستان تركوك قائما (سوره جمعه) همه از صف جماعت پراكنده شدند و چند نفر ماندند كه در بعضی كتب آمده است : دوازده نفر ماندند كه عده ای از آنان زنان بودند.
22- خواستگاری در مسجد، وقتی اسرای ایران را به مسجدالنبی آوردند چشم زنان و مردان به شهربانو افتاد ....
23- زنان برای ملاقات با پیامبر وقت خصوصی خواستند.
24- فاطمه بنت قیس : فلما انقضت عدتی سمعت النداء و المنادی ینادی للصلوه الجامعه .
25- ام فضل : شنیدم كه پسرم سوره مرسلات را خواند گفتم مرا بیاد رسول خدا انداختی كه آخرین سوره كه از رسول خدا شنیدم این سوره بود در نماز مغرب مسجد.

ج- در زمان ائمه
1- عایشه می گوید : ( لو ادرك رسول ا... ما احدث النساء لمنعهن من الخروج ) این گفته نشاندهنده حضور زنان در مسجد در زمان امام علی (ع) است.
2- حضور حضرت زهرا در مسجد برای احقاق حق.
3- بعد از رحلت رسول خدا (ص) و نا امنی مدینه حضرت زهرا (س) با فرزندش امام حسن (ع) به مسجد می رفت .
4- سخنرانی حضرت زهرا (س) و زینب كبر ی (س) در مسجد از مسلمات تاریخ است.
5-كتك خوردن حضرت زهرا در راه مسجد .
6- عن اصبغ بن نباته قال ( كنا وقوفا علی رآس امیرالمومنین بالكوفه و هو یعطی العطاء فی المسجد ان جاء ته امرئه)
7- عمر هنگام ازدواج با زنان خود شرط می كرد مسجد نروند .

9- خطبه حضرت زینب در مسجد
از مجموعه روایات و تاریخ بدست می آید كه حضور زنان در مسجد بیشتر از مردان بوده است چون در تاریخ مردان زمان كمتری در مسجد بوده اند و به آنجا رفت و آمد داشته اند. 8- دستور زود بسته شدن دربهای مسجد بعد از عشاء توسط عمر بخاطر بحث از ولایت در تاریكی مسجد بود.

3- اهمیت حضور زنان در مسجد
حضور زنان در مسجد دارای اهمیت است بطوری كه سفارشهایی در این مورد رسیده است :
1- پیامبر مردان را از منع كردن زنان برای رفتن به مسجد نهی می فرمود. حدیث ذیل می رساند كه منع حظ و بهره زنان از مسجد دلیل محكم می خواهد .
2- به مردان دستور می دهد كه اگر حضور زنان در مسجد در روز مشكل است. شب اجازه دهید كه نكات زیادی دارد و گاهی به اجازه دادن امر می فرمود .
3- به زنان امر نشده كه برای مسجد رفتن اجازه بگیرید ولی به مردان دستور داده شده است كه منع نكنید و اجازه بدهید.
از طرفی در احادیث شیعه داریم زنها در نماز جماعت پیامبر صلی ا... علیه و آله شركت می كردند.
4- ( لتخرج العواتق و ذوات الخرور و الحیض و لیشهدون الخیر و دعوه المؤمنین و تعتزل الحیض المصلی )
5- ( لا خیر فی جماعه النساء الا فی المسجد جماعه او جنازه قتیل)
6- حرمت حضور زنان در وقت حیض دلیل بر لزوم ( حداقل جواز ) حضور در هنگام پاكی است والا زن اگر نباید در مسجد حضور پیدا كند حیض و خصوصیتی ندارد.
كآن در تاریخ بیش از مردان می آمدند كه خداوند گاهی آنها را منع كرده است.( ایام حیض )
7- اگر زن به مسجد بیاید نیاز به فصل مفصلی در ابواب روایات و مستندات شرعی است. نه با یك یا چند روایت.
8- باعث نشوز نبودن خروج زن « برای مسجد » بدون اذن شوهر در صورتی كه خروج زن از خانه با منع شوهر باعث نشوز است.
9- وجوب حج البیت برای زن و هیچكس استطاعت را مشروط نكرده كه با همسر یا محرم باشد یا بگوید زن مستطیع نمی شود مرد فرقی ندارد با اینكه سفر حج مشكلاتی از قبیل مشقت و جدایی و نامحرمی و سختیهای بیشتری برای زنان دارد.
10- عدم شرطیت اذن شوهر برای مسجد رفتن در فتاوای فقها.
11- اعتكاف در غیر مسجد موجب دوری از جماعت است.
12- مطلق بودن ثواب جماعت برای زن و مرد.
13- حضور زن در مسجد برای مسائل عبادی و سیاسی و اجتماعی احیانا واجب است. ( از باب مقدمه واجب )
14- در نماز جمعه و عید، فرقی بین زن و مرد نیست با اینكه باید از منزل و محله دور شوند و حتی زنانی كه نباید نماز بخوانند مآمور شده اند خطبه ها را گوش كنند.

فتاوای فقهاء :
1- اذن شوهر برای رفتن به مسجد شرط نیست.
2- گر چه نماز زن در خانه مستحب است. لكن اولی حضور در مسجد است.
3- آیه ا... مكارم شیرازی حضور زنان را در مسجد از باب مقدمه واجب (احكام) واجب می داند.
4- زن می تواند برای زن امامت كند.
5- حضور زن در مسجد كراهت ندارد بلكه بعض موارد مطلوب است.
6- س : رفتن دختران به مسجد حدی دارد یا خیر ؟ ج : حدی ندراد به رضایت ولی خود عمل كنند.

4- روایات منع :
در بعضی روایات حضور زن در مسجد منع شده است كه به بررسی آنها می پردازیم. این روایات عبارتند از :
1- جمله مشهور مسجد المرأه بیتها
2- وقتی عمر فهمید زنان در مسجد بعد از عشاء بحث ولایت می كنند درب مسجد را بست. چنانچه الان هم فوراً بعد از نماز عشاء می بندند.
3- عمر قبل از ازدواج شرط كرد كه همسرش به مسجد نرود.

جمع بین احادیث منع و سایر احادیث :
اولاً با وجود روایات و آیات زیادی كه در مورد اهمیت حضور، تاریخچه حضور و آداب و شرایط حضور وجود دارد جواز حضور زنان در مسجد ثابت می شود چرا كه تك تك این آیات و روایات اگر بر وجوب یا استحباب حضور آنان دلالت نداشته باشد حداقل بر جواز حضور دلالت دارد و نمی توان با چند روایت كه همه یك مضمون دارند این همه آیه و روایت را رد كرد.
ثانیاً جمله مشهور مسجد المآه بیتها احتمالاً روایت نیست زیرا بعد از جستجو در نرم افزار جامع الاحادیث و نیز معجم فقهی، مشخص گردید این عبارت فقط در چهار كتاب فقهی ذیل ( در هر كدام یك مرتبه) بیان گردیده است بدون بیان هیچ گونه سند یا مدركی. كتاب صوم آیت ا... خویی ج 2 ص 417- شرح لمعه ج 1 ص 539 - كتاب حج آیت ا... گلپایگانی ج 2 ص 240 - عناوین الفقهیه حسینی مراغه ای ج 1 ص 44.
ثالثاً روایت معتبری نداریم و بعضی روایات در دلالت و عبارت اشكال دارد.
رابعاً بر فرض صحت، صراحت این جمله بیش از سایر احادیث است لذا موارد ذیل در پاسخ این جمله تقریباً می تواند پاسخ همه احادیث فوق باشد :
1- اگر زن برای امور زندگی از خانه خارج نمی شد شاید مسجد المرأه بیتها حكومت داشت.
2- شاید این روایت در مقام اهمیت و فضیلت خانه داری باشد ( چنانچه با وجود شركت زنان رسول خدا و ائمه در جنگها در حدیث است « جهاد المرئه حسن التبعل » پس مراد صرف نظر كردن از مسجد نیست.
3- شاید همانند سوق المسلمین كمصلاهم می باشد یعنی خانه برای زن از نظر تقدس مثل مسجد است نه از همه جهت .
4- شاید این جمله و روایات در مورد نماز فرادا خواندن زن باشد كه خواندنش در خانه بهتر از مسجد است چون روایات جماعت هیچ مقید بر مرسله نیست و مطلق است .
5- اگر مسجد المرأه بیتها كاملاً درست باشد باید زنان مكه در خانه نماز بخوانند و ثواب نمازی كه در خانه می خوانند بیش از ثواب نمازی باشد كه در مسجدالحرام می خوانند.
6- اگر مسجد المرأه بیتها صحیح باشد زنان باید در خانه عمل عبادی اعتكاف را انجام دهند.
7- در اینگونه امور اسلام ویژگی خاصی دارد و اگر بنا بود زنان به مسجد نیایند، فصل ویزه ای و دستورات خاصی و جایگزین مقبولی می طلبید، نه اینكه آداب ویزه ای هم برای زنان وضع كنند كه دلیل بر فضیلت و اهتمام است با اینكه برای زنان مسجد آمدن سخت تر از مردان است.
8- در مسجد امور دیگری هم غیر از نماز انجام می شود، شاید مراد بحث نماز زنان در مسجد نباشد و اگر هم مراد نماز باشد حتماً نماز مستحب است كه مردان هم بهتر است در خانه بخوانند.
9- شاید این روایت اكثر زنان زمان پغمبر را كه لباس مناسب نداشتند، دلداری می دهد .
10- شاید در مورد شهرهایی باشد كه برای زنان ناامنی وجود دارد.
11- شاید مربوط به زمانی باشد كه شوهران اجازه حضور در مسجد نمی دهند.
12- شاید برای ایام قاعدگی باشد كه زنان از مسجد محرومند.
13- حیثیت فردی زن، نماز در خانه و حیثیت اجتماعی ایجاب می كند زن در مسجد باشد.
14- چون اصل در زن عفاف و حجاب است و با آمدن بیرون منافات دارد.
15- كتاب وسائل در مورد سایر اخبار ( غیر از مسجد المرأه بیتها ) دو احتمال ذیل را ذكر كرده است:
الف- احتمال دارد فضیلت نماز زن در خانه اش مثل فضیلت نماز در مسجد مطلق و مجرد از هر اضافه مكانی ( مثل مسجدالحرام، مسجد كوفه و ... ) باشد .
ب- فضیلت نماز زن در خانه اش متوقف و منوط است بر قصدش برای مسجدی كه می خواهد در آن نماز بخواند و اگر قصد نكند هیچ ثوابی ندارد.
بنابراین چگونه می شود در شرایطی كه زن به جامعه آمده است و د امور مختلف اجتماعی مانند ادارات و ... ، شركت دارد بگوئیم وقت نماز به منزل برود، ( اهل سنت هم در این مسئله مانده اند و كمتر از حضور زن در مسجد جلوگیری می كنند) .
لذا معلوم می شود منع از حضور زنان در مسجد ممكن است ریشه سیاسی داشته باشد، روایاتی مثل عایشه و ابن عمر و حدیث ( ولا تمنعوا اماء ا... مساجد ا... ) می تواند گویای آن باشد كه این منع از زمان عمر باب شده است و كأن رسول خدا (ص) می دانستند زمانی خواهد آمد كه زنان را منع خواهند كرد.
به راستی اگر مسجد آنهمه آثار و بركات دارد چرا زنان بهره مند نشوند .

5- آثار و امتیازات حضور :
با توجه به آمار ذیل، امتیازات حضور زنان در مسجد روشن است .
1- تعداد زنان بیشتر از مردان است.
2- از حافظه بیشتری برخوردارند.
3- زودتر بالغ می شوند.
4- از نظر نشر احكام تأثیر گذارترند.
5- مدت جوانی زنان از مردان بیشتر است.
6- فرصت بهتر و بیشتری دارند.
7- همبستگی و وحدتشان بیشتر است.
8- خدمات بهتر و بیشتری به مسجد دارند.
9- در آمدن مردان و فرزندانشان به مسجد مؤثرترند.
10- در ارتقاء فرهنگ دینی در خانه و زندگی اثر گذارترند.
11- مسجد تنها مركز تربیت دین و زنان در فرهنگ اسلامی مربی جامعه هستند.
12- زنان مربی مردان و زنان هستند و مسجد محل تربیت.

توصیه ها :
1- قدرت انتقال احكام و معارف زنان به زنان زیادتر از مردان به مردان است .
2- زنان بهتر به مسجد خدمت می كنند چنانچه در جاهایی كه زنها نظافت و غبارروبی مسجد را بعهده داشته و خادم بوده اند مسجد جذابیت بیشتری داشته است .
3- مدت عبادت زنان و مردان برابر است . ( از یك طرف زنان بین 10 تا 50 سالگی و معمولاً یك چهارم هر ماه عادت زنانه دارند كه جمعاً 10 سال كمتر از مردان عبادت می كنند و از طرفی متوسط عمر زنان 4 سال بیشتر از مردان است و 6 سال زودتر از مردان مكلف می شوند كه جمعاً 10 سال بیشتر از مردان عبادت می كنند.)
4- تشرف زنان به حج بیشتر از مردان است و در نذورات و موقوفات ( بطور مستقیم یا با واسطه شوهر) پیشگامند. چرا كه مخارجشان برعهده شوهر است و دارایی هایی مثل مهریه، ارثیه، وصیت و مزد كار كردن برایشان پس انداز می شود لذا تمكن بیشتری دارند.
5- چون مسجد پرورشگاه و زن مربی پرورش است لذا استفاده ی زنان از مردان در مسجد بیشتر است. پس حضور آنان لازم تر است.
6- مسجد محل تربیت است و برای اصلاح جامعه مرد یا زن تربیت شده به تنهایی كافی نیست.
7- تبیین حقوق و وظایف زنان و مردان در مسجد موجب آشنایی هر یك با وظایف و حقوق خود در مقابل دیگری بطور طبیعی و هم زمان می شود. ( با تبیین حقوق زنان، وظایف مردان و با تبیین حقوق مردان، وظایف زنان مشخص می شود.)

ویزگی فوق آثار ذیل را در بر دارد:
الف- باعث صرفه جویی در هزینه های آموزشی می شود.
ب- موجب عملی شدن آموزشها می شود و یك اصل تربیتی رعایت می شود و آن این كه با بیان حقوق هر یك توقعاتی در آنها ایجاد می شود كه در صورت عدم پاسخگویی مناسب از طرف مقابل احتمال بروز مشكلاتی وجود دارد ولی در مسجد طرف مقابل هم همزمان به وظایف خود پی می برد و پاسخ مناسب را به توقعات ایجاد شده می دهد و مشكلی ایجاد نمی شود.
ج- یكی از اصولی كه در اسلام مطرح است و نمونه آن را می توان در رساله حقوق امام سجاد یافت این است كه باید به هر فرد هم حقوقش را آموزش داد هم وظایفش را، تا از تبعات منفی پیشگیری شود و این روش در مسجد اجرا می شود.
8- از آنجا كه تبادل اطلاعات سیاسی بین زنان سریعتر صورت می گیرد، اگر زنان آگاه نباشند جامعه دچار مشكل می شود.
9- زنان 7 سال زودتر از مردان ازدواج می كنند، متوسط عمرشان بیشتر از مردان است و آسیب دیدگی و تلفات كمتری نسبت به مردان دارند لذا زنان بی شوهر و شوهر مرده از مردان بدون زن و زن مرده بیشتر است و مسجد بهترین جا برای تامین روحی و پر كردن اوقات فراغت آنهاست.
10- سنین جوانی زنان از نطر روحی و روانی بیشتر از مردان است.
11- بیشتر مفاسد اجتماعی و تهاجم فرهنگی از زنان شروع می شود، لذا سلامت جامعه بخاطر سلامت زنان است.
12- در مسائل سیاسی زنان موثرتر از مردانند، اگر مسجد كاركرد سیاسی دارد ( و هو العمده 9 زنان بهتر و بیشتر از مردان باید بیایند.
13- اگر مسجد محل وحدت است با نیامدن زنان وحدت مخدوش و مسجدیت مسجد مختل می شود و با توجه به اینكه برای آنان رفتن به مسجد مشكل تر است حتماً زنان اجر بیشتری خواهند داشت.


6- شرایط و آداب ورود، حضور و خروج :
آداب مسجد بین زنان و مردان مشترك است، لكن برای زنان آداب ویزه ای هم وجود دارد كه دلالت بر اهمیت و ارزش حضور آنان دارد. من جمله :
1-عطر نزنند. 2- خود را زینت ظاهری نمایند.
3- به نامحرم نگاه نكنند و از وی چشم بپوشند. 4- عدم اختلاط با مردان
5- دیرتر از مردان به مسجد بروند و زودتر برگردند.( زیرا پوشیده تر است و شاید برای استقبال از مردانشان باشد و شاید مهمانی همراه مردشان باشد)
6- اشكالی ندارد در صورت امنیت، وجه و كفین باز باشد. 7- در ركوع زیاد خم نشوند.
8- مرخصی زنان برای نیامدن به مسجد در دو صورت است : الف: اذن ندادن شوهر « ضرورت حضور زن در خانه » ب- حیض و ...
9- در جاهایی كه حایل وجود ندارد زودتر از مردان به سجد و ركوع بروند و دیرتر سر بردارند.
10- صدایشان به مردان نرسد. 11- اگر زنی برای زنان امام جماعت شد،جلو نایستد بلكه وسط آنان باشد. 12- محازات زنان با مردان در مسجدالحرام جایز است.
13 - در صف آخر بایستد بهتر است ( شاید در مورد جاهایی باشد كه حائل وجود ندارد )
14- آداب پیوستن زنان به جماعت مردان ( جلوتر نباشند، متصل باشند و ... )
15- هنگام اعتكاف با مردان مجامعت نكنند.

7- توصیه های مدیریتی جهت رونق حضور :
متأسفانه در اكثر مساجد حضور زنان چندان جدی گرفته نمی شود و اراده ای نیز جهت مانع زدایی از حضور آنان و جذبشان وجود ندارد. در ذیل ابتدا موارد موئثر در طرد زنان از مسجد و سپس راهكارهایی جهت جذب آنان بیان گردیده است:
- قسمت زنان تاریك است.
- قسمت زنان عقب مسجد قرار دارد.
- قسمت زنان فرش مناسب ندارد.
- مساحت قسمت زنان كمتر از مردان است.
- دیرتر از مردان پذیرایی می شوند.
- اكثراً قسمتهایی از مسجد كه پله دارد یا بالكن است به زنان اختصاص می یابد.
- دختران 9 ساله را تحویل نمی گیرند.
- زنان مورد خطاب منبری نیستند و او را هنگام خطابه نمی بینند.
- اكثراً زنان بیش از مردان به مسجد خدمت می كنند ولی خدمتی به آنها ارائه نمی شود.
- هنگام كمبود جا زنان را بیرون از مسجد جای می دهند .
- اگر مقداری از ساختمان حكم مسجد نداشته باشد زنان را در آن مكان جای می دهند.
- محل وضو و ... كه اكثراً بوی بد دارد كنار قسمت زنانه است و بوی بد زنان را آزار می دهد.
- در قسمت زنانه آینه ای جهت بررسی حجاب وجود ندارد.
- چون اكثراً حاشیه شبستان را به زنان اختصاص می دهند صفهایشان منظم نیست.
- معارفه و احوالپرسی ( برقراری اخوت ) بین زنان كم است و مدیران شرایط را فراهم نمی كنند. درها را زود می بندند. در صورتی كه هر جا شرایط برای جوانان آماده باشد ( مثلاً آزاد باشند ) حضور بیشتری دارند.
- بعضاً صدای بلندگو در قسمت زنانه چندان مناسب نیست.
- چون زنها از مردان حساسیتشان بیشتر است لذا صدای بد بعضی مؤذن ها در عدم جذبشان مؤثر است.
- بعضاً مؤذن و خادم حقوق زنان را مراعات نمی كنند.
- بلند ذكر گفتن مردان حواس زنان را پرت می كند و شاید یكی از دلایلی كه مردان ممنوعند در مسجد بلند ذكر بگویند چون زنان از بلند ذكر گفتن ممنوعند و صدای بلند مزاحم كسی است كه آهسته ذكر می گوید.

توصیه هایی جهت جذب زنان به مسجد
1- در هیئت مدیره مسجد یك زن وجود داشته باشد.
2- در بین مشاوران امام جماعت یك زن باشد تا اطلاعات كسب كند.
3- نظافت و غبارروبی مساجد را به زنان سپرده شود.
4- اداره قسمت زنان از نظر هزینه و نگهداری با خود زنان باشد.
5- در مسجد مهد كودك توصیه می شود چون در مسجدالنبی روضه الصبیان بوده است .
6- سعی شود در راست و چپ مسجد برای زنان جا در نظر گرفته شود نه پشت سر مردان . ( تا اتصال صفوف برقرار باشد و نیز زنان احساس جدایی نكنند. )
7- امكانات مسجد ( فرش، نور، وسایل سرمایشی و گرمایشی و ... ) عادلانه بین زنان و مردان تقسیم شود.
8- منبر در معرض دید زنها هم باشد .
9- در خطابه ها زنان هم مورد خطاب قرار گیرند و مباحثی نیز مربوط به آنان ارائه گردد.
10- در پذیرایی و خدمات عقب نمانند و با مردان هماهنگ باشد ( فرش كهنه، تهویه نامطبوع، گرم، سرد، تاریك و ... نباشد ) .
11- حائل بین زنان و مردان شیك و زیبا باشد ( مثل شیشه مات )
12- حائل بین زنان و مردان در صورت امكان كشویی باشد و اگر پارچه ای قسمت پایینش چوبی یا آهنی باشد تا هم قابل تكیه دادن باشد و هم باد آن را جا بجا نكند.
13- تا حد امكان بالكن و جاهایی كه پله دارد برای نماز و حضور زنان اختصاص داده نشود چون پله برای زنان مضر است.
14- در صورت اضطراری بالكن مشبك باشد تا از بین شبكه ها امام جماعت دیده شود.
15- از خارج مسجد تا محراب راهروی كه حكم مسجد ندارد تعبیه شود تا اگر زنان سؤالی داشتند و معذور بودند بتوانند سؤال كنند. ( در مساجد قدیم چنین مكانهایی وجود داشته است ).
16- امام جماعت زن نباشد.
17- آشپزخانه مسجد به زنان سپرده شود چون در جاهایی كه آشپزخانه مسجد در اختیار زنان است ( شمال كشور ) غذاها كما و كیفا بهتر است .
و خلاصه اینكه اگر در جامعه زن ارزش نداشته باشد، هیچ چیزی ارزش نخواهد داشت.


عناوين
  صفحه اولاخباربرنامه استانشعر نمازسایت های مرتبطمعرفی استاندیدنی های استانمعرفی كتاباماكن مذهبی استانمشاهیر استانمقاله، تحقیق و پژوهشآموزش تصویری نمازدستگاههای اجرایی استان همداندفاتر شهرستانهافراخوانها فراخوان جشنواره نماز در فضای استان همدانگالريدفتر ميهمانانتماس با ماجستجومدیریت
شعر نماز
» نسیم رحمت
» الصلوه
» من مسلمانم
» نماز
» نماز2
» نماز معراج خاكیان
» نمازوولایت
» نور چشم انبیاء
معرفی استان
» موقعیت جغرافیایی
» پیشینه تاریخی همدان
معرفی كتاب
» یكصد و چهارده نكته از قرآن كریم درباره نماز
» جامع آیات و احادیث موضوعی نماز
» امام در سنگر نماز
» نماز و خانواده
» پرتوی از اسرار نماز
» 400 نكته از تفسیر نور
» عبادت احرار
» پرتویی از نور
مشاهیر استان
» ابوعلی سینا
» بابا طاهر عریان
» عین القضاة همدانی
» میررضی آرتیمانی
» آیت الله ملاحسينقلي همداني (ره)
» سیدجمال الدین اسدآبادی
» آخوند ملا علي معصومي همداني
» زندگینامه فقیه و عارف عالیقدر آیت الله حاج شیخ محمد بهاری همدانی (ره)
مقاله، تحقیق و پژوهش
» بررسی حضور زنان در مسجد
» نماز وامام حسین (ع)
» بررسي رابطه‌ي نماز سجاده‌ي وصل در بين دانش آموزان
آموزش تصویری نماز
» آموزش نماز
قسمت اداری
نام کاربري :
رمز عبور :
رمز عبور خود را فراموش کرده ايد؟

خبرنامه
  
اشتراک قطع اشتراک
 RSS